Διεθνές - Ευρωπαϊκό επίπεδο / Δίκαιο καταπολέμησης οικονομικού εγκλήματος

  • 28
  • ΝΟΕ
  • 2018
Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1805 «σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης»

Στις 28 Νοεμβρίου 2018, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ ο Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1805 «σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης».

Ο Κανονισμός αυτός, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στις 19 Δεκεμβρίου 2020, θεσπίζει τους κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους ένα κράτος-μέλος της ΕΕ αναγνωρίζει και εκτελεί στο έδαφός του αποφάσεις δέσμευσης και αποφάσεις δήμευσης, οι οποίες εκδόθηκαν από άλλο κράτος-μέλος στο πλαίσιο διαδικασιών επί ποινικών υποθέσεων.

Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1805

  • 13
  • ΝΟΕ
  • 2018
Οδηγία (ΕΕ) 2018/1673 «σχετικά με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω του ποινικού δικαίου»

Στις 12 Νοεμβρίου 2018, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ η Οδηγία (ΕΕ) 2018/1673 «σχετικά με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω του ποινικού δικαίου».

Η εν λόγω Οδηγία τίθεται σε ισχύ στις 2 Δεκεμβρίου 2018. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να την ενσωματώσουν στην εθνική τους έννομη τάξη έως τις 3 Δεκεμβρίου 2020 το αργότερο.

Οδηγία (ΕΕ) 2018/1673

  • 12
  • ΝΟΕ
  • 2018
Κείμενο διαβούλευσης της Μικτής Επιτροπής (“Joint Committee”) των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) για τη συνεργασία και το διαμοιρασμό πληροφοριών για την εκπλήρωση εποπτικών καθηκόντων σχετικών με ζητήματα AML/CFT

Στις 8 Νοεμβρίου 2018, η Μικτή Επιτροπή των 3 Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) έθεσε σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών (“guidelines”) για τη συνεργασία και το διαμοιρασμό (σχετικών με ζητήματα AML/CFT) πληροφοριών μεταξύ των εθνικών εποπτικών αρχών των πιστωτικών και χρηματοδοτικών ιδρυμάτων εντός της ΕΕ για την εκπλήρωση των στόχων που εκπορεύονται από την Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’).

Ειδικότερα, το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών προβλέπει τη συγκρότηση εποπτικών κολλεγίων (“supervisory colleges”) για ζητήματα AML/CFT και καθορίζει τους κανόνες που θα πρέπει να διέπουν τη σύσταση και λειτουργία τους.

Η περίοδος διαβούλευσης ολοκληρώνεται στις 8 Φεβρουαρίου 2019. Αφού αξιολογήσει τα σχόλια που θα λάβει κατά τη διάρκεια της προαναφερθείσας περιόδου διαβούλευσης, η Μικτή Επιτροπή θα οριστικοποιήσει το περιεχόμενο των κατευθυντήριων γραμμών.

Κείμενο διαβούλευσης

  • 13
  • ΣΕΠ
  • 2018
Νομοθετική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πεδίο της πρόληψης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας

Στις 12 Σεπτεμβρίου 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της ετήσιας ομιλίας του Προέδρου της για την κατάσταση της ΕΕ, δημοσίευσε πρόταση Κανονισμού, μέσω της οποίας προτείνει:

  • να συγκεντρωθούν οι εξουσίες που αφορούν την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ εντός της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (‘EBA’), και
  • να ενισχυθούν τα καθήκοντα και οι εξουσίες της, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι κίνδυνοι νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας υπόκεινται σε αποτελεσματική και συνεπή εποπτεία από όλες τις εθνικές αρμόδιες αρχές και ότι αυτές (οι εθνικές αρμόδιες αρχές) συνεργάζονται και ανταλλάσσουν τις απαραίτητες προς το σκοπό αυτό πληροφορίες.

Πρόταση Κανονισμού

  • 10
  • ΑΥΓ
  • 2018
Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

Στις 10 Αυγούστου 2018, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1108 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «για τη συμπλήρωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 με ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα που προσδιορίζουν τα κριτήρια για τον ορισμό κεντρικών σημείων επαφής από τους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος και τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, καθώς και με κανόνες σχετικά με τα καθήκοντα των εν λόγω κεντρικών σημείων επαφής».

Ο εν λόγω Κανονισμός, ο οποίος τίθεται σε εφαρμογή στις 30 Αυγούστου 2018, απευθύνεται στους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος και στους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών (π.χ. πιστωτικά ιδρύματα) και ορίζει:

  • τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιστάσεων υπό τις οποίες ενδείκνυται ο καθορισμός ενός κεντρικού σημείου επαφής (“central contact point”), καθώς και
  • τα καθήκοντα που θα πρέπει αυτά να αναλάβουν.

Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1108

  • 8
  • ΑΥΓ
  • 2018
Κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικοί Κανονισμοί για την τροποποίηση και εξειδίκευση αντίστοιχα του Κανονισμού (ΕΚ) 2271/96 (“EU Blocking Regulation”)

Στις 7 Αυγούστου 2018, δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ:

  • ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1100 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «για την τροποποίηση του παραρτήματος του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2271/96 του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ για την προστασία από τις συνέπειες της εξωεδαφικής εφαρμογής ορισμένων νόμων που θεσπίστηκαν από μια τρίτη χώρα, και των μέτρων που βασίζονται σε αυτούς ή απορρέουν από αυτούς», και
  • ο εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1101, επίσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «για τον καθορισμό των κριτηρίων εφαρμογής του δεύτερου εδαφίου του άρθρου 5 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2271/96 του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ για την προστασία από τις συνέπειες της εξωεδαφικής εφαρμογής ορισμένων νόμων που θεσπίστηκαν από μια τρίτη χώρα, και των μέτρων που βασίζονται σ’ αυτούς ή απορρέουν από αυτούς».

Αμφότεροι οι προαναφερθέντες Κανονισμοί τέθηκαν σε εφαρμογή στις 7 Αυγούστου 2018.

Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1100

Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1101

  • 25
  • ΙΟΥ
  • 2018
Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη της Τρομοκρατίας

Στις 22 Ιουνίου 2018 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ η Απόφαση (ΕΕ) 2018/889 του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ «σχετικά με τη σύναψη εξ’ ονόματος της ΕΕ, της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη της τρομοκρατίας».

Επιπλέον, δημοσιεύθηκε η Απόφαση (ΕΕ) 2018/890 του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ «σχετικά με τη σύναψη, εξ’ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του πρόσθετου πρωτοκόλλου στη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη της τρομοκρατίας».

Σύμβαση για την Πρόληψη της Τρομοκρατίας

Πρόσθετο Πρωτόκολλο της Σύμβασης για την Πρόληψης της Τρομοκρατίας

  • 20
  • ΙΟΥ
  • 2018
Οδηγία (ΕΕ) 2018/843 (‘AMLD 5’)

Στις 19 Ιουνίου 2018, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ η Οδηγία (ΕΕ) 2018/843 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ «για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, και για την τροποποίηση των Οδηγιών 2009/138/ΕΚ και 2013/36/ΕΕ».

Η Οδηγία τίθεται σε εφαρμογή την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ (ήτοι στις 9 Ιουλίου 2018). Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να την ενσωματώσουν στην εθνική τους έννομη τάξη το αργότερο έως τις 10 Ιανουαρίου 2020.

Οδηγία (ΕΕ) 2018/843

  • 9
  • ΜΑΪ
  • 2018
Πρόταση Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη διευκόλυνση της πρόσβασης των αρχών επιβολής του νόμου στα εθνικά κεντρικά μητρώα τραπεζικών λογαριασμών

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης του ευρωπαϊκού πλαισίου πρόληψης και καταπολέμησης της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε πρόταση Οδηγίας σχετικά με τη διευκόλυνση της πρόσβασης των αρχών επιβολής του νόμου στα εθνικά κεντρικά μητρώα τραπεζικών λογαριασμών.

Ειδικότερα, η συγκεκριμένη πρόταση Οδηγίας προβλέπει:

  • ότι οι αρχές επιβολής του νόμου θα έχουν, κατά περίπτωση, άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες τραπεζικών λογαριασμών που περιέχονται στα εθνικά κεντρικά μητρώα για την πρόληψη, ανίχνευση, έρευνα ή δίωξη αξιόποινων πράξεων σχετικών με θέματα ΞΧ/ΧΤ, και
  • τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών επιβολής του νόμου και των εθνικών μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών (ΜΧΠ) αφενός σε εθνικό επίπεδο, και αφετέρου σε επίπεδο ΕΕ.

Πρόταση Οδηγίας

  • 25
  • ΙΑΝ
  • 2018
Γνώμη της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) για τη χρήση καινοτόμων λύσεων από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα για σκοπούς Know Your Customer (KYC)

Στις 23 Ιανουαρίου 2018, οι τρεις (3) Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές (‘ESAs’) εξέδωσαν Γνώμη, μέσω της Μικτής Επιτροπής (“Joint Committee”), προς τις αρμόδιες εθνικές αρχές αναφορικά με τη χρήση καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα (“credit and financial institutions”) για σκοπούς εφαρμογής μέτρων δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη.

Στη Γνώμη οι ‘ESAs’ διερευνούν τον τρόπο με τον οποίο οι καινοτόμες τεχνολογικές λύσεις που χρησιμοποιούνται από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα είναι σε θέση να συνδράμουν στην αποτελεσματικότερη εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους σε σχέση με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (ΚΞΧ/ΚΧΤ).

Περαιτέρω, οι ‘ESAs’ επιδιώκουν να ενθαρρύνουν τις αρμόδιες εθνικές αρχές στη στήριξη της χρήσης τέτοιων λύσεων από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα, όταν αυτές οι λύσεις αποσκοπούν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της συμμόρφωσης των εν λόγω ιδρυμάτων υπό το πρίσμα της ΚΞΧ/ΚΧΤ.

Εντούτοις, επισημαίνουν συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου ΚΞΧ/ΚΧΤ που σχετίζονται με τις εν λόγω λύσεις, καθώς και ευρύτερες πτυχές εσωτερικού ελέγχου που πρέπει να λαμβάνουν υπόψη οι αρμόδιες εθνικές αρχές κατά την άσκηση εποπτείας σε πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα που προβαίνουν στη χρήση τέτοιων λύσεων.

Ειδικότερα, οι αρμόδιες εθνικές αρχές θα πρέπει να εξετάζουν (μεταξύ άλλων):

  • τους υφιστάμενους εσωτερικούς μηχανισμούς επίβλεψης και ελέγχου,
  • την ποιότητα, επάρκεια και αξιοπιστία των εφαρμοζόμενων μέτρων δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, και
  • τους γεωγραφικούς κινδύνους.

Γνώμη της Μικτής Επιτροπής

  • 11
  • ΔΕΚ
  • 2017
Τελικό σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’)

Στις 6 Δεκεμβρίου 2017 η Μικτή Επιτροπή (“Joint Committee”) των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) δημοσίευσε το τελικό σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων (“draft regulatory technical standards”) δυνάμει του άρθρου 45(6) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’).

Σύμφωνα με το άρθρο 45(5) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849, τα κράτη μέλη της ΕΕ απαιτούν από τις υπόχρεες οντότητες (π.χ. πιστωτικά ιδρύματα) που ανήκουν σε όμιλο, σε περίπτωση που η νομοθεσία τρίτης χώρας (ήτοι χώρας εκτός ΕΟΧ) δεν επιτρέπει την εφαρμογή πολιτικών και διαδικασιών για σκοπούς καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας («ΚΞΧ/ΧΤ»), να εξασφαλίζουν ότι τα υποκαταστήματα και οι θυγατρικές (των οποίων την κυριότητα έχουν κατά πλειοψηφία):

  • εφαρμόζουν επιπρόσθετα μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ΚΞΧ/ΧΤ, και
  • ενημερώνουν σχετικά τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής τους.

Το σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων εξειδικεύει τα επιπρόσθετα μέτρα, καθώς και τις “de minimis” ενέργειες στις οποίες οφείλουν να προβαίνουν τα πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα σε περίπτωση που νομοθεσία τρίτης χώρας (ήτοι χώρας εκτός ΕΟΧ) δεν επιτρέπει την εφαρμογή πολιτικών και διαδικασιών για σκοπούς ΚΞΧ/ΧΤ.

Το σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων θα υποβληθεί προς έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, υπό την επιφύλαξη διατύπωσης αλλαγών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή αντιρρήσεων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή/και το Συμβούλιο Υπουργών, θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων της Μικτής Επιτροπής

  • 26
  • ΣΕΠ
  • 2017
Κατευθυντήριες γραμμές της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/847 (‘FTR’)

Στις 22 Σεπτεμβρίου 2017, η Μικτή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) δημοσίευσε τις τελικές κατευθυντήριες γραμμές για τα μέτρα που οφείλουν να λαμβάνουν οι φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμών (π.χ. τράπεζες) στις περιπτώσεις που διαπιστώσουν την έλλειψη απαιτούμενων στοιχείων για τις μεταφορές χρηματικών ποσών, στο πλαίσιο του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/847 (“Fund Transfers Regulation”).

Οι κατευθυντήριες γραμμές θα συνδράμουν, επίσης, τις αρμόδιες εθνικές αρχές στην αξιολόγηση της επάρκειας των σχετικών μέτρων που έχουν σε ισχύ οι φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμών.

Οι κατευθυντήριες γραμμές θα αρχίσουν να εφαρμόζονται έξι (6) μήνες μετά την ημερομηνία δημοσίευσής τους, ήτοι από 23 Μαρτίου 2018.

Κατευθυντήριες γραμμές

  • 1
  • ΑΥΓ
  • 2017
Απόφαση (ΕΕ) 2017/1400 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Στις 29 Ιουλίου 2017, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Απόφαση (ΕΕ) 2017/1400 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μέσω της οποίας παρατείνεται για τρεις (3) μήνες η θητεία της εξεταστικής επιτροπής, η οποία είναι επιφορτισμένη με τη διερεύνηση καταγγελλόμενων παραβιάσεων και περιπτώσεων κακοδιοίκησης κατά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου σε σχέση με:

  • τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες,
  • τη φοροαποφυγή, και
  • τη φοροδιαφυγή.

Απόφαση (ΕΕ) 2017/1400

  • 27
  • ΙΟΥ
  • 2017
Τελικό σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

Στις 26 Ιουνίου 2017, η Μικτή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) δημοσίευσε το τελικό σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων (“final draft regulatory technical standards”) δυνάμει του άρθρου 45(10) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’).

Το εν λόγω σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων απευθύνεται στους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος και στους φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμών (π.χ. πιστωτικά ιδρύματα) και ορίζει:

  • τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιστάσεων υπό τις οποίες ενδείκνυται ο καθορισμός ενός κεντρικού σημείου επαφής (“central contact point”), καθώς και
  • τα καθήκοντα που θα πρέπει αυτά να αναλάβουν.

Η ως άνω υποχρέωση, σύμφωνα με το άρθρο 45(9) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849, ισχύει, τόσο για τους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος όσο και για τους φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμών, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος της ΕΕ υπό τη μορφή θυγατρικής ή γραφείου αντιπροσωπείας και των οποίων η έδρα βρίσκεται σε διαφορετικό κράτος μέλος, προκειμένου να διασφαλιστεί:

  • η συμμόρφωσή τους με τους κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, και
  • η απρόσκοπτη άσκηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων από τις αρμόδιες προς τούτο αρχές, μεταξύ άλλων, μέσω της παροχής εγγράφων και πληροφοριών κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος.

Πλέον, απομένει η υιοθέτηση του σχεδίου ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, και, ακολούθως, η δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Joint Committee final draft RTS

  • 27
  • ΙΟΥ
  • 2017
Κατευθυντήριες γραμμές της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

Στις 26 Ιουνίου 2017, η Μικτή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές (“guidelines”) δυνάμει του άρθρου 17 και 18(4) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’).

Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες απευθύνονται στις αρμόδιες αρχές, στα πιστωτικά ιδρύματα και στους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, καθορίζουν:

  • τους παράγοντες κινδύνου ΞΧ/ΧΤ και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπου θεωρείται σκόπιμη η λήψη απλουστευμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας (“simplified due diligence measures”) ως προς τον πελάτη, και
  • τους παράγοντες κινδύνου ΞΧ/ΧΤ και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπου θεωρείται σκόπιμη η λήψη ενισχυμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας (“enhanced due diligence measures”) ως προς τον πελάτη.

Οι κατευθυντήριες γραμμές τίθενται σε ισχύ στις 26 Ιουνίου 2018.

Joint Committee Guidelines

  • 9
  • ΙΟΥ
  • 2017
Επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την αποτελεσματική διαχείριση του ML/TF κινδύνου από την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία

Στις 7 Ιουνίου 2017, η Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία (‘BCBS’) δημοσίευσε επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την αποτελεσματική διαχείριση του ML/TF κινδύνου.

Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν επικαιροποιημένα παραρτήματα για την αποτελεσματική διευθέτηση από τις τράπεζες των κινδύνων που σχετίζονται με την νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας αφενός στο πεδίο της ανταποκριτικής τραπεζικής (“correspondent banking”), και αφετέρου στο άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού (“account opening”).

Όσον αφορά το πεδίο της ανταποκριτικής τραπεζικής, επισημαίνεται ότι έχει ληφθεί υπόψη ο σχετικός Οδηγός της «Ομάδας Χρηματοπιστωτικής Δράσης» (“Financial Action Task Force”, ‘FATF’), ο οποίος εκδόθηκε τον Οκτώβριο 2016.

BCBS Revised Guidelines

  • 7
  • ΙΟΥ
  • 2017
Κείμενο διαβούλευσης της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’)

Στις 31 Μαΐου 2017, η Μικτή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) έθεσε σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων (“draft regulatory technical standards”) για την εξειδίκευση των επιπρόσθετων μέτρων, καθώς και των de minimis ενεργειών στις οποίες οφείλουν να προβαίνουν τα πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα σε περίπτωση που νομοθεσία τρίτης χώρας (ήτοι χώρας εκτός ΕΟΧ) δεν επιτρέπει την εφαρμογή πολιτικών και διαδικασιών για σκοπούς καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας («ΚΞΧ/ΧΤ»).

Η περίοδος διαβούλευσης ολοκληρώνεται την Τρίτη, 11 Ιουλίου 2017. Αφού αξιολογήσει τα σχόλια που θα λάβει κατά τη διάρκεια της προαναφερθείσας περιόδου διαβούλευσης, η Μικτή Επιτροπή αφενός θα οριστικοποιήσει το περιεχόμενο των σχεδίων ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων, και αφετέρου θα τα υποβάλει προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

ESAs Joint Committee Consultation Paper

  • 22
  • ΜΑΡ
  • 2017
Γνώμη του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων επί της πρότασης Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

Στις 18 Μαρτίου 2017, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Γνώμη του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων (‘EDPS’) επί της πρότασης Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση, μεταξύ άλλων, της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 «σχετικά με την πρόληψη της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».

Στην εν λόγω Γνώμη θίγονται ζητήματα που άπτονται της πρόσβασης σε πληροφορίες αναφορικά με τον πραγματικό δικαιούχο και τις συνέπειες για την προστασία των δεδομένων.

  • 22
  • ΦΕΒ
  • 2017
Γνώμη της Μεικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

Στις 20 Φεβρουαρίου 2017, η Μεικτή Επιτροπή (“Joint Committee”) των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) εξέδωσε Γνώμη που απευθύνεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφορικά με τους κινδύνους για το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα από την νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Πιο συγκεκριμένα, στο κείμενο της Γνώμης διευκρινίζεται ότι υπάρχουν προβλήματα σε σχέση με την κατανόηση των σχετικών κινδύνων στους οποίους εκτίθενται οι φορείς παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και την διαχείρισή τους. Αναδεικνύονται, επίσης:

  • οι δυσκολίες που συνδέονται με την έλλειψη έγκαιρης πρόσβασης σε πληροφορίες, οι οποίες θα μπορούσαν να συνδράμουν το έργο των φορέων παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στον εντοπισμό και την πρόληψη της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς και

  • οι σημαντικές αποκλίσεις στον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές αρμόδιες αρχές φέρουν εις πέρας τα συναφή καθήκοντά τους.

  • 13
  • ΦΕΒ
  • 2017
Κείμενο διαβούλευσης της Μεικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

Στις 10 Φεβρουαρίου 2017, η Μεικτή Επιτροπή (“Joint Committee”) των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) δημοσίευσε κείμενο διαβούλευσης για την κατάρτιση σχεδίων ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων (“draft regulatory technical standards”) που απευθύνονται στους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος και στους φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμών (περιλαμβανομένων των πιστωτικών ιδρυμάτων) και τα οποία ορίζουν:

  • τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιστάσεων υπό τις οποίες ενδείκνυται ο καθορισμός ενός κεντρικού σημείου επαφής (“central contact point”), καθώς και

  • τα καθήκοντα που θα πρέπει αυτά να αναλάβουν.

Η εν λόγω υποχρέωση ισχύει, τόσο για τους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος όσο και για τους λοιπούς φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμών, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος της Ε.Ε. υπό τη μορφή θυγατρικής ή γραφείου αντιπροσωπείας, και των οποίων η έδρα βρίσκεται σε διαφορετικό κράτος μέλος, προκειμένου να διασφαλιστεί:

  • η συμμόρφωση τους με τους κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, και

  • η απρόσκοπτη άσκηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων από τις αρμόδιες προς τούτο αρχές, μεταξύ άλλων, μέσω της παροχής εγγράφων και πληροφοριών κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος.

Η περίοδος διαβούλευσης ολοκληρώνεται την Παρασκευή, 5 Μαΐου 2017. Αφού αξιολογήσει τα σχόλια που θα λάβει κατά τη διάρκεια της προαναφερθείσας περιόδου διαβούλευσης, η Μεικτή Επιτροπή αφενός θα οριστικοποιήσει το περιεχόμενο των σχεδίων ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων, και αφετέρου θα τα υποβάλει προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

  • 19
  • ΔΕΚ
  • 2016
Οδηγία (ΕΕ) 2016/2258 «όσον αφορά την πρόσβαση των φορολογικών αρχών σε πληροφορίες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες»

Στις 16 Δεκεμβρίου 2016, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Οδηγία (ΕΕ) 2016/2258 του Συμβουλίου «όσον αφορά την πρόσβαση των φορολογικών αρχών σε πληροφορίες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες».

Μέσω της εν λόγω Οδηγίας, η οποία τροποποιεί την Οδηγία 2011/16/ΕΕ «σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας», προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη της Ε.Ε. θα πρέπει να λάβουν (το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017) τα απαραίτητα μέτρα στην εθνική τους νομοθεσία για την πρόσβαση των φορολογικών αρχών στους μηχανισμούς, τις διαδικασίες, τα έγγραφα και τις πληροφορίες που αναφέρονται σε επιμέρους διατάξεις της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 «σχετικά με την πρόληψη της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».

  • 31
  • ΟΚΤ
  • 2016
Οδηγός της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF) για τις υπηρεσίες ανταποκριτικής τραπεζικής (correspondent banking services)

Στις 21 Οκτωβρίου 2016, η Ολομέλεια της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (“Financial Action Task Force”, ‘FATF’) υιοθέτησε Οδηγό για τις υπηρεσίες ανταποκριτικής τραπεζικής.

Μέσω του εν λόγω Οδηγού επιχειρείται η διευθέτηση των δυσμενών επιπτώσεων που επιφέρει η υιοθέτηση πολιτικών απομείωσης κινδύνων (“de-risking”) των διεθνών ανταποκριτριών τραπεζών, μέσω της αποσαφήνισης του τρόπου εφαρμογής των προτύπων της FATF στις υπηρεσίες ανταποκριτικής τραπεζικής.

  • 20
  • ΟΚΤ
  • 2016
Γνώμη της ΕΚΤ επί της πρότασης Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

Στις 12 Οκτωβρίου 2016, η ΕΚΤ εξέδωσε Γνώμη επί της πρότασης Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 «σχετικά με την πρόληψη της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».

Οι τεχνικές της παρατηρήσεις εστιάζονται:

  • στην μεταχείριση των πλατφορμών ανταλλαγής εικονικών νομισμάτων (“virtual currency exchange platforms”) και των παρόχων υπηρεσιών πορτοφολιών θεματοφυλακής διαπιστευτηρίων για την πρόσβαση σε εικονικά νομίσματα (“custodian wallet providers”),

  • στον ορισμό που δίνεται στα εικονικά νομίσματα, και

  • στην λειτουργία των εθνικών συστημάτων μητρώων τραπεζικών λογαριασμών και λογαριασμών πληρωμών (“central registers of bank and payment accounts”).

  • 20
  • ΣΕΠ
  • 2016
Κατάλογος τρίτων χωρών υψηλού κινδύνου που χαρακτηρίζονται από στρατηγικές ανεπάρκειες όσον αφορά τα εθνικά συστήματα καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2016, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2016/1675 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «για τη συμπλήρωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 με την επισήμανση των τρίτων χωρών υψηλού κινδύνου που χαρακτηρίζονται από στρατηγικές ανεπάρκειες».

Στο Παράρτημα του εν λόγω Κανονισμού παρατίθεται ο κατάλογος των δικαιοδοσιών τρίτων χωρών που χαρακτηρίζονται από στρατηγικές ανεπάρκειες όσον αφορά τα εθνικά τους συστήματα καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

  • 14
  • ΙΟΥ
  • 2016
Πρόταση τροποποίησης της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 «σχετικά με την πρόληψη της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας»

Στις 5 Ιουλίου 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση Οδηγίας για την τροποποίησης της 4ης ενωσιακής Οδηγίας «σχετικά με την πρόληψη της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».

Πιο συγκεκριμένα, προτείνονται οι ακόλουθες αλλαγές:

  • εξασφάλιση εγγυήσεων υψηλού επιπέδου όσον αφορά τη ροή κεφαλαίων από τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου,

  • ενίσχυση των εξουσιών των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διευκόλυνση της μεταξύ τους συνεργασίας,

  • ταχύτερη και ευκολότερη πρόσβαση των προαναφερθεισών μονάδων στα κεντρικά μητρώα τραπεζικών λογαριασμών και λογαριασμών πληρωμών και/ή στα κεντρικά συστήματα ανάκτησης δεδομένων σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και

  • αντιμετώπιση των κινδύνων χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που συνδέονται με τη χρήση «εικονικών νομισμάτων» (‘virtual currencies’) και τα «ανώνυμα εργαλεία πληρωμών» (π.χ. μη επαναφορτιζόμενες, σταθερού ποσού, προπληρωμένες κάρτες).

  • 5
  • ΦΕΒ
  • 2007
Οι Διεθνείς Συμβάσεις της Βιέννης, του Στρασβούργου και των Ηνωμένων Εθνών

Με τη Διεθνή Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1988 για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών φαρμάκων και ψυχοτρόπων ουσιών, γνωστή ως «Σύμβαση της Βιέννης», αναγνωρίζεται ότι η παράνομη διακίνηση ναρκωτικών φαρμάκων και ψυχοτρόπων ουσιών αποτελεί διεθνή εγκληματική δραστηριότητα και καθιερώνονται κανόνες ενδυνάμωσης και αύξησης των νομικών μέσων διεθνούς συνεργασίας σε ποινικά θέματα για την καταστολή αυτών των εγκληματικών δραστηριοτήτων. Η Σύμβαση τέθηκε σε ισχύ την 11η Νοεμβρίου 1990, και έχει κυρωθεί από 170 κράτη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα...

Περισσότερα

  • 3
  • ΦΕΒ
  • 2007
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1781/2006
ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑÏΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 15ης Νοεμβρίου 2006
περί των πληροφοριών για τον πληρωτή που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών
(L 345/8.12.2006, σ. 1 επ.)

Τον Δεκέμβριο του 2006 δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 1781/2006 περί των πληροφοριών για τον πληρωτή που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών...

Περισσότερα

  • 2
  • ΦΕΒ
  • 2007
ΟΔΗΓΙΑ 2006/70/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 1ης Αυγούστου 2006
για τη θέσπιση μέτρων εφαρμογής της οδηγίας 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
και του Συμβουλίου όσον αφορά τον ορισμό του «πολιτικώς εκτεθειμένου προσώπου»
και τα τεχνικά κριτήρια για την εφαρμογή της απλουστευμένης δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη
και την εφαρμογή της εξαίρεσης σε περιπτώσεις άσκησης χρηματοπιστωτικής δραστηριότητας
σε περιστασιακή ή πολύ περιορισμένη βάση (L 214/4.8.2006, σ. 29επ.)

Σύμφωνα με το κεφάλαιο VI (άρθρα 40 και 41) της Οδηγίας 2005/60/ΕΚ προβλέπεται η υιοθέτηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέτρων για την εξειδίκευση ορισμένων διατάξεών της...

Περισσότερα

  • 1
  • ΦΕΒ
  • 2007
ΟΔΗΓΙΑ 2005/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 26ης Οκτωβρίου 2005
σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος
για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας
(L 309/25.11.2005, σ. 15επ.)

Με την τρίτη, στην συγκεκριμένη θεματική, Οδηγία επιδιώκεται η προσαρμογή του κοινοτικού δικαίου με τις 40 αναθεωρημένες Συστάσεις της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task Force – FATF), οι οποίες εκδόθηκαν το 2003, καθώς και με ορισμένες απο τις εννέα Ειδικές Συστάσεις της FATF για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Η Οδηγία 2005/60/ΕΚ αντικαθιστά πλήρως και καταργεί την Οδηγία 91/308/ΕΟΚ, όπως αυτή τροποποιήθηκε το 2001.Οι διατάξεις της Οδηγίας θα πρέπει να ενσωματωθούν στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως την 15η Δεκεμβρίου 2007, το αργότερο...

Περισσότερα

  • 31
  • ΙΑΝ
  • 2007
ΟΔΗΓΙΑ 2001/97/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 4ης Δεκεμβρίου 2001
για την τροποποίηση της οδηγίας 91/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την πρόληψη της χρησιμοποίησης
του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες
(L 344/28.12.2001, σ. 76επ.)

Με την εν λόγω Οδηγία, τροποποιήθηκαν οι διατάξεις της Οδηγίας 1991/308/ΕΟΚ, προκειμένου να προσαρμοστεί το κοινοτικό δίκαιο με τις 40 αναθεωρημένες Συστάσεις της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task ForceFATF), οι οποίες εκδόθηκαν το 1996. Οι διατάξεις της Οδηγίας ενσωματώθηκαν στο ελληνικό δίκαιο με το νόμο 3424/2005...

Περισσότερα

  • 30
  • ΙΑΝ
  • 2007
ΟΔΗΓΙΑ 91/308/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 10ης Ιουνίου 1991
για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων
από παράνομες δραστηριότητες (L166/28.06.1991 σ. 0077επ.)

Στις 28 Ιουνίου 1991 υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο η Οδηγία 91/308/ΕΟΚ, η οποία ενσωμάτωσε στο κοινοτικό δίκαιο τις 40 Συστάσεις της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task ForceFATF), σε σχέση με την εν λόγω θεματική, και οι οποίες εκδόθηκαν το 1990. Οι διατάξεις της Οδηγίας ενσωματώθηκαν στο ελληνικό δίκαιο με το νόμο 2331/1995.

 

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31991L0308:EL:HTML