Καταπολέμηση οικονομικού εγκλήματος / Καταπολέμηση ξεπλύματος βρώμικου χρήματος


Η καταπολέμηση της πρακτικής της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (γνωστή στην αγγλική ορολογία ως "anti-money laundering") άρχισε από τη δεκαετία του 1980 να ανάγεται σε προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις και τις δικαστικές αρχές πολλών κρατών ανά την υφήλιο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε όμως ειδικά στο πρόβλημα της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως διαύλου για τη νομιμοποίηση τέτοιων εσόδων. Εκτιμώντας ότι όταν οι διαμεσολαβούντες χρηματοπιστωτικοί φορείς, και ειδικότερα τα πιστωτικά ιδρύματα, χρησιμοποιούνται ως δίαυλοι για τη νομιμοποίηση του προϊόντος παράνομων δραστηριοτήτων η φερεγγυότητα και η σταθερότητα του ενεχόμενου φορέα, αλλά και η αξιοπιστία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο σύνολό του, μπορούν να κλονιστούν σοβαρά, με αποτέλεσμα την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού σε αυτό, οι αρμόδιες εποπτικές αρχές των πιστωτικών ιδρυμάτων άρχισαν, σε συνεργασία με τις εθνικές κυβερνήσεις, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες ρυθμιστικής παρέμβασης.

  • Δημοσίευση Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843 (‘AMLD 5’)

    Στις 19 Ιουνίου 2018, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ η Οδηγία (ΕΕ) 2018/843 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ «για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, και για την τροποποίηση των Οδηγιών 2009/138/ΕΚ και 2013/36/ΕΕ».

    Η Οδηγία τίθεται σε εφαρμογή την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ (ήτοι στις 9 Ιουλίου 2018). Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να την ενσωματώσουν στην εθνική τους έννομη τάξη το αργότερο έως τις 10 Ιανουαρίου 2020.

    Οδηγία (ΕΕ) 2018/843

  • Δημόσια διαβούλευση Σχεδίου Νόμου για την ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’)

    Στις 6 Φεβρουαρίου 2018, αναρτήθηκε στο opengov προς δημόσια διαβούλευση το Σχέδιο Νόμου για την ενσωμάτωση στην εθνική μας έννομη τάξη της ‘AMLD 4’.

    Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 9 Φεβρουαρίου 2018 και ώρα 14:00 μ.μ.

    Σχέδιο Νόμου

  • Σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για θέματα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης και “digital onboarding” πελατών για σκοπούς “Know Your Customer” (‘KYC’)

    Τον Ιανουάριο 2017, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να συγκροτήσει ομάδα εμπειρογνωμόνων για θέματα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης και “digital onboarding” πελατών στο πλαίσιο εφαρμογής πρακτικών ‘KYC’ από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα.

    Η εν λόγω ομάδα εμπειρογνωμόνων, η οποία αναμένεται να συσταθεί την άνοιξη του τρέχοντος έτους, θα συνδράμει το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί θεματολογίας που άπτεται της ηλεκτρονικής ταυτοποίησης και της εξ’ αποστάσεως εφαρμογής πρακτικών ‘KYC’, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 910/2014 «σχετικά με την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές στην εσωτερική αγορά» (“eIDAS Regulation”).

    Η ομάδα εμπειρογνωμόνων θα απαρτίζεται από εκπροσώπους:

    • εθνικών ρυθμιστικών και εποπτικών αρχών των κρατών μελών της ΕΕ,
    • ενώσεων εκπροσώπησης πιστωτικών και χρηματοδοτικών ιδρυμάτων, και
    • ενώσεων καταναλωτών.

  • Γνώμη της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) για τη χρήση καινοτόμων λύσεων από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα για σκοπούς Know Your Customer (KYC)

    Στις 23 Ιανουαρίου 2018, οι τρεις (3) Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές (‘ESAs’) εξέδωσαν Γνώμη, μέσω της Μικτής Επιτροπής (“Joint Committee”), προς τις αρμόδιες εθνικές αρχές αναφορικά με τη χρήση καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα (“credit and financial institutions”) για σκοπούς εφαρμογής μέτρων δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη.

    Στη Γνώμη οι ‘ESAs’ διερευνούν τον τρόπο με τον οποίο οι καινοτόμες τεχνολογικές λύσεις που χρησιμοποιούνται από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα είναι σε θέση να συνδράμουν στην αποτελεσματικότερη εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους σε σχέση με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (ΚΞΧ/ΚΧΤ).

    Περαιτέρω, οι ‘ESAs’ επιδιώκουν να ενθαρρύνουν τις αρμόδιες εθνικές αρχές στη στήριξη της χρήσης τέτοιων λύσεων από πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα, όταν αυτές οι λύσεις αποσκοπούν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της συμμόρφωσης των εν λόγω ιδρυμάτων υπό το πρίσμα της ΚΞΧ/ΚΧΤ.

    Εντούτοις, επισημαίνουν συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου ΚΞΧ/ΚΧΤ που σχετίζονται με τις εν λόγω λύσεις, καθώς και ευρύτερες πτυχές εσωτερικού ελέγχου που πρέπει να λαμβάνουν υπόψη οι αρμόδιες εθνικές αρχές κατά την άσκηση εποπτείας σε πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα που προβαίνουν στη χρήση τέτοιων λύσεων. Ειδικότερα, οι αρμόδιες εθνικές αρχές θα πρέπει να εξετάζουν (μεταξύ άλλων):

    • τους υφιστάμενους εσωτερικούς μηχανισμούς επίβλεψης και ελέγχου,
    • την ποιότητα, επάρκεια και αξιοπιστία των εφαρμοζόμενων μέτρων δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, και
    • τους γεωγραφικούς κινδύνους.

    Γνώμη της Μικτής Επιτροπής

  • Συμβιβαστικό κείμενο της πρότασης Οδηγίας που τροποποιεί την Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 5’)

    Τον Δεκέμβριο του 2017 ολοκληρώθηκαν οι διαβουλεύσεις σε επίπεδο τριμερούς διαλόγου επί της πρότασης Οδηγίας για την τροποποίηση της ισχύουσας Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 «σχετικά με την πρόληψη της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».

    Το συμβιβαστικό κείμενο θα πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο Υπουργών και, ακολούθως, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προτού δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

    AMLD 5 Compromise Text