Καταπολέμηση οικονομικού εγκλήματος / Καταπολέμηση ξεπλύματος βρώμικου χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας


Η καταπολέμηση της πρακτικής της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (γνωστή στην αγγλική ορολογία ως "anti-money laundering") άρχισε από τη δεκαετία του 1980 να ανάγεται σε προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις και τις δικαστικές αρχές πολλών κρατών ανά την υφήλιο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε όμως ειδικά στο πρόβλημα της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως διαύλου για τη νομιμοποίηση τέτοιων εσόδων. Εκτιμώντας ότι όταν οι διαμεσολαβούντες χρηματοπιστωτικοί φορείς, και ειδικότερα τα πιστωτικά ιδρύματα, χρησιμοποιούνται ως δίαυλοι για τη νομιμοποίηση του προϊόντος παράνομων δραστηριοτήτων η φερεγγυότητα και η σταθερότητα του ενεχόμενου φορέα, αλλά και η αξιοπιστία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο σύνολό του, μπορούν να κλονιστούν σοβαρά, με αποτέλεσμα την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού σε αυτό, οι αρμόδιες εποπτικές αρχές των πιστωτικών ιδρυμάτων άρχισαν, σε συνεργασία με τις εθνικές κυβερνήσεις, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες ρυθμιστικής παρέμβασης.

  • Τρέχουσες εξελίξεις σχετικά με τη λειτουργία του κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων του Νόμου 4557/2018

    Στις 28 Φεβρουαρίου 2020, δημοσιεύθηκε (ΦΕΚ Β’ 661) η υπ’ αριθμ. 24963 ΕΞ 2020 Απόφαση του Υφυπουργού Οικονομικών αναφορικά με την τήρηση και τη διαδικασία καταχώρισης στο κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων του άρθρου 20 και 21 του Νόμου 4557/2018.

    Σύμφωνα με την εν λόγω Απόφαση, η έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων ορίστηκε στις 3 Μαρτίου 2020. Η διαδικασία καταχώρισης πραγματοποιείται για όλα τα υπόχρεα πρόσωπα, σύμφωνα με το Παράρτημα Α της υπ’ αριθμ. 67343/ΕΞ/19.6.2019 Απόφασης του Υπουργού Οικονομικών, από 3 Μαρτίου έως και την 1η Μαΐου 2020.

    Τα υπόχρεα πρόσωπα που έχουν ήδη προβεί σε καταχώριση σύμφωνα με τις αριθμ. 67343/ΕΞ/19.6.2019, δεν απαιτείται να προβούν σε νέα καταχώριση, με την επιφύλαξη τυχόν αναγκαίων τροποποιήσεων λόγω της αναβάθμισης του συστήματος.

    ΦΕΚ Β’ 661/28.2.2020

  • Κατάλογος της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (‘FATF’) με τα κράτη υψηλού κινδύνου και τα κράτη σε καθεστώς ενισχυμένου ελέγχου για σκοπούς ‘ML/TF’

    Στις 21 Φεβρουαρίου 2020, η ‘FATF’ δημοσίευσε κατάλογο με τα δυο (2) κράτη υψηλού κινδύνου ανά την υφήλιο για σκοπούς νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (‘ML/TF’).

    Παράλληλα, δημοσίευσε, επίσης, κατάλογο με τα 18 κράτη ανά την υφήλιο, τα οποία είναι σε καθεστώς ενισχυμένου ελέγχου (“increased monitoring”) για σκοπούς ‘ML/TF’.

    Κατάλογος κρατών υψηλού κινδύνου

    Κατάλογος κρατών σε καθεστώς ενισχυμένου ελέγχου

  • Σύσταση νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για την ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1153 «για τη θέσπιση κανόνων με σκοπό τη διευκόλυνση της χρήσης χρηματοοικονομικών και άλλων πληροφοριών για την πρόληψη, την ανίχνευση, τη διερεύνηση ή τη δίωξη ποινικών αδικημάτων»

    Στις 6 Φεβρουαρίου 2020, δημοσιεύθηκε (ΦΕΚ Β’ 309/6.2.2020) η υπ’ αριθμ. 10159 ΕΞ 2020 Απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, για τη σύσταση νομοπαρασκευαστικής επιτροπής με αντικείμενο την ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1153 «για τη θέσπιση κανόνων με σκοπό τη διευκόλυνση της χρήσης χρηματοοικονομικών και άλλων πληροφοριών για την πρόληψη, την ανίχνευση, τη διερεύνηση ή τη δίωξη ποινικών αδικημάτων».

    Η νομοπαρασκευαστική επιτροπή θα πρέπει να έχει φέρει εις πέρας το έργο της (ήτοι σύνταξη του σχεδίου νόμου, της σχετικής αιτιολογικής έκθεσης, της έκθεσης αξιολόγησης συνεπειών ρυθμίσεων και του πίνακα αντιστοίχισης των προτεινόμενων με το σχέδιο νόμου διατάξεων με τις διατάξεις της Οδηγίας) έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2020.

    ΦΕΚ Β’ 309/6.2.2020

  • Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (‘EBA’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD IV’)

    Στις 5 Φεβρουαρίου 2020, η ‘ΕΒΑ’ έθεσε σε δημόσια διαβούλευση κείμενο για την τροποποίηση των υφιστάμενων (Ιούνιος 2017) κατευθυντήριων γραμμών της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’), οι οποίες καθορίζουν:

    • τους παράγοντες κινδύνου ΞΧ/ΧΤ και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπου θεωρείται σκόπιμη η λήψη απλουστευμένων και ενισχυμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας (“simplified and enhanced due diligence measures”) ως προς τον πελάτη, και
    • τα χαρακτηριστικά μιας, βάσει κινδύνου, εποπτικής προσέγγισης για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς και τα προς λήψη μέτρα όταν ασκείται εποπτεία ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου.

    Κείμενο διαβούλευσης ΕΒΑ

  • Έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (‘EBA’) αναφορικά με την προσέγγιση που ακολουθούν οι εθνικές αρμόδιες αρχές των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο του εποπτικού τους ρόλου στη θεματική του ‘AML/CFT’

    Στις 5 Φεβρουαρίου 2020, η ‘ΕΒΑ’ δημοσίευσε την πρώτη της έκθεση αναφορικά με την προσέγγιση που ακολουθούν οι εθνικές αρμόδιες αρχές των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο του εποπτικού τους ρόλου στη θεματική του ‘AML/CFT’.

    Τα συμπεράσματα που εξάγονται από την εν λόγω έκθεση είναι τα ακόλουθα:

    • Οι εθνικές αρμόδιες αρχές των κρατών μελών της ΕΕ εργάζονται σε διαρκή βάση για την εκπλήρωση των εποπτικών καθηκόντων τους στη θεματική του ‘AML/CFT’.
    • Εξακολουθούν να υφίστανται προκλήσεις που πρέπει να διευθετηθούν, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η εποπτεία στο πεδίο του ‘AML/CFT’ είναι ανάλογη και αποτελεσματική και σε συνάρτηση με τους σχετικούς κινδύνους (“risk-based supervision”).
    • Η ‘ΕΒΑ’ θα επανεξετάσει την προσέγγιση που ακολουθούν οι εθνικές αρμόδιες αρχές ως προς την εκπλήρωση των εποπτικών τους καθηκόντων στο πεδίο του ‘AML/CFT’. Η εν λόγω εξέλιξη απορρέει από τα νέα καθήκοντα που έχουν ανατεθεί στην ‘ΕΒΑ’ στο πλαίσιο του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/2175.

    Έκθεση ΕΒΑ