Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για νέο ενιαίο πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις και ενσωμάτωση παραγόντων βιωσιμότητας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 πρόταση Κανονισμού για τις δημόσιες συμβάσεις και τις συμβάσεις παραχώρησης («Public Procurement Act» -COM(2026) 590).

Η πρόταση αποσκοπεί στην αντικατάσταση των Οδηγιών 2014/23/ΕΕ, 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ από έναν ενιαίο, άμεσα εφαρμοστέο Κανονισμό. Επιδιώκει, αφενός, την απλούστευση και ενοποίηση των διαδικασιών και, αφετέρου, την αξιοποίηση των δημοσίων συμβάσεων (οι οποίες αντιστοιχούν περίπου στο 15% του ΑΕΠ της ΕΕ) ως στρατηγικού εργαλείου για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την καινοτομία, την οικονομική ασφάλεια και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.

Κεντρική αλλαγή αποτελεί η ενίσχυση της ποιοτικής διάστασης κατά την ανάθεση. Σύμφωνα με το άρθρο 98 της πρότασης, οι συμβάσεις θα ανατίθενται, κατά κανόνα, βάσει της βέλτιστης σχέσης τιμής–ποιότητας. Τα ποιοτικά κριτήρια θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 30% της συνολικής βαθμολογίας και, στις συμβάσεις εντάσεως εργασίας, τουλάχιστον το 50%, με δυνατότητα αιτιολογημένης παρέκκλισης στις περιπτώσεις της παρ. 5.

Στα ποιοτικά κριτήρια μπορούν να περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

• περιβαλλοντικές και κλιματικές παράμετροι, όπως η μείωση των εκπομπών, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η κυκλική οικονομία, η προστασία των υδάτων και της βιοποικιλότητας και η πρόληψη της ρύπανσης (άρθρα 50-54)·
• κοινωνικές παράμετροι, όπως η κοινωνική ένταξη, η προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία, η ποιότητα των θέσεων εργασίας, η κατάρτιση και αναβάθμιση δεξιοτήτων, η ισότητα των φύλων και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις αλυσίδες εφοδιασμού (άρθρα 55-58)·
• στόχοι καινοτομίας, περιλαμβανομένης της ανάπτυξης νέων λύσεων, της συμμετοχής νεοφυών, αναπτυσσόμενων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων και της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης (άρθρα 59-61)·
• ζητήματα ασφάλειας, ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού και ευρωπαϊκής προτίμησης, υπό τις προϋποθέσεις των άρθρων 66, 69 και 73.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εισαγωγή ειδικής διαδικασίας καινοτομίας (άρθρα 41-45), μέσω της οποίας οι δημόσιοι αγοραστές θα μπορούν να προσδιορίζουν μια κοινωνική ή λειτουργική πρόκληση, αντί μιας προκαθορισμένης τεχνικής λύσης, και να προχωρούν στη δοκιμή, επικύρωση και τελική προμήθεια καινοτόμων προτάσεων.

Παράλληλα, το άρθρο 99 επιτρέπει την αξιολόγηση του κόστους ολόκληρου του κύκλου ζωής, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειακών δαπανών, του κόστους συντήρησης, ανακύκλωσης και, εφόσον μπορούν να αποτιμηθούν και να επαληθευθούν, των περιβαλλοντικών και κλιματικών εξωτερικοτήτων. Το άρθρο 100 συνδέει, επίσης, την υποδιαίρεση των συμβάσεων σε τμήματα με τη διευκόλυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ, την καινοτομία και την ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού.

Η πρόταση ενσωματώνει ουσιαστικά περιβαλλοντικές και κοινωνικές παραμέτρους σε ολόκληρο τον κύκλο της προμήθειας. Συγχρόνως, ενισχύει τη διάσταση της διακυβέρνησης μέσω νέων κανόνων για τη διαφάνεια, την πρόληψη της απάτης και της διαφθοράς, τη σύγκρουση συμφερόντων και τη χρήση εργαλείων ανάλυσης κινδύνων (άρθρο 140).

Τα κριτήρια θα πρέπει πάντως να συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης και να είναι αντικειμενικά, μετρήσιμα, αναλογικά και μη εισάγοντα διακρίσεις, χωρίς να παρέχουν απεριόριστη διακριτική ευχέρεια στον δημόσιο αγοραστή (άρθρα 90 και 98 παρ. 3).

Η πρόταση θα εξεταστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Επομένως, το τελικό περιεχόμενό της ενδέχεται να τροποποιηθεί. Κατά το προτεινόμενο άρθρο 149, ο Κανονισμός θα καταστεί εφαρμοστέος δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος του.

Η πρόταση Κανονισμού της Επιτροπής είναι διαθέσιμη εδώ