10 Μαρτίου 2026
Πρόταση κανονισμού Industrial Accelerator Act στο πλαίσιο του Clean Industrial Deal
Στις 4 Μαρτίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόταση κανονισμού για το Industrial Accelerator Act. Πρόκειται για τη νεότερη πρωτοβουλία της Επιτροπής στον άξονα ανταγωνιστικότητας και βιομηχανικής μετάβασης, με την οποία επιχειρείται η διαμόρφωση ενωσιακού πλαισίου μέτρων για τη στήριξη της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της βιομηχανίας της μεταποίησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με έμφαση σε επιλεγμένους στρατηγικούς τομείς, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκεται η συμβολή στους κλιματικούς στόχους της Ένωσης, στην οικονομική ασφάλεια και στη δημιουργία, διατήρηση και μετάβαση σε θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας. Το σχέδιο κανονισμού θέτει ως κεντρικό στόχο η μεταποίηση να αντιπροσωπεύει έως το 2035 τουλάχιστον το 20% του ΑΕΠ της Ένωσης. Η πρωτοβουλία εστιάζει σε επιλεγμένους στρατηγικούς τομείς.
Σύμφωνα με το κείμενο της πρότασης, το Industrial Accelerator Act επιδιώκει ιδίως:
- να επιταχύνει τις διαδικασίες αδειοδότησης για βιομηχανικά μεταποιητικά έργα, συμπεριλαμβανομένων έργων απανθρακοποίησης ενεργοβόρων βιομηχανιών,
- να δημιουργήσει «lead market» για ορισμένα προϊόντα στρατηγικών τομέων, μέσω απαιτήσεων ενωσιακής προέλευσης (Union origin), απαιτήσεων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος (low-carbon) ή και των δύο, στο πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων και καθεστώτων δημόσιας στήριξης,
- να θεσπίσει όρους για άμεσες ξένες επενδύσεις σε αναδυόμενους στρατηγικούς τομείς και
- να προβλέψει τον ορισμό industrial manufacturing acceleration areas από τα κράτη μέλη για την ενίσχυση της βιομηχανικής δραστηριότητας (ενεργοβόρες βιομηχανίες, τεχνολογίες net-zero και η αυτοκινητοβιομηχανία/αλυσίδα αξίας της).
Ειδικότερα, ως προς την αδειοδότηση, η πρόταση προβλέπει ενιαίο σημείο πρόσβασης και ενιαία διαδικασία αδειοδότησης βάσει μίας αίτησης για όλες τις απαιτούμενες άδειες. Ως προς τη δημιουργία ζήτησης για προϊόντα χαμηλών εκπομπών και ενωσιακής παραγωγής, η πρόταση εισάγει σχετικούς κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις και τις λοιπές μορφές δημόσιας παρέμβασης ή στήριξης. Τέλος, το Κεφάλαιο IV της πρότασης Κανονισμού θεσπίζει ειδικό πλαίσιο για ξένες επενδύσεις σε αναδυόμενους στρατηγικούς μεταποιητικούς τομείς. Το πλαίσιο αφορά επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ σε περιπτώσεις όπου μία τρίτη χώρα ελέγχει πάνω από το 40% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας σε στρατηγικούς τομείς όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες ή τα φωτοβολταϊκά. Υπό το πρίσμα αυτό, ο βασικός προσανατολισμός της πρότασης είναι η ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της Ένωσης, η ενδυνάμωση των ενωσιακών αλυσίδων αξίας και η μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων, όπως αντανακλάται τόσο στους σκοπούς του κανονισμού όσο και στα κριτήρια για την οριοθέτηση και επέκταση των σχετικών τομέων.
Η παραπάνω κατεύθυνση συνδέεται ευθέως με τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης Draghi για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Στην έκθεση επισημαίνεται ότι οι χρηματοδοτικές ανάγκες για την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων είναι ιδιαιτέρως υψηλές, ενώ απαιτούνται κατ’ ελάχιστον πρόσθετες ετήσιες επενδύσεις ύψους 750 έως 800 δισ. ευρώ. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι το υψηλό ενεργειακό κόστος λειτουργεί ως εμπόδιο για την ανάπτυξη και τις επενδύσεις στην Ευρώπη, ενώ οι στρατηγικές εξαρτήσεις της ΕΕ από τρίτες χώρες, τόσο σε πρώτες ύλες όσο και σε προηγμένες τεχνολογίες, ενδέχεται να μετατραπούν σε ουσιώδεις ευπάθειες σε ένα περιβάλλον γεωοικονομικού κατακερματισμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Industrial Accelerator Act μπορεί να ιδωθεί ως μία πιο συγκεκριμένη κανονιστική απάντηση στις δομικές αδυναμίες που αναδεικνύει η έκθεση Draghi, δηλαδή στη χαμηλότερη παραγωγική δυναμική, στις ανεπαρκείς επενδύσεις, στο αυξημένο ενεργειακό κόστος και στις υπερβολικές εξαρτήσεις της Ένωσης από εξωενωσιακές αλυσίδες εφοδιασμού. Η έμφαση στην εγχώρια παραγωγική ικανότητα, στις καθαρές τεχνολογίες και στη βιομηχανική ανθεκτικότητα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια επανατοποθέτησης της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής σε όρους ανταγωνιστικότητας, ασφάλειας εφοδιασμού και πράσινης μετάβασης.
Στη μεγάλη εικόνα, το Industrial Accelerator Act δεν αποτελεί μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος πρωτοβουλιών, όπως αυτό του Clean Industrial Deal, το οποίο η Επιτροπή παρουσίασε στις 26 Φεβρουαρίου 2025 ως σχέδιο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της απανθρακοποίησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Η Πρόταση κανονισμού για το (Industrial Accelerator Act)
