Καταπολέμηση οικονομικού εγκλήματος / Καταπολέμηση ξεπλύματος βρώμικου χρήματος


Η καταπολέμηση της πρακτικής της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (γνωστή στην αγγλική ορολογία ως "anti-money laundering") άρχισε από τη δεκαετία του 1980 να ανάγεται σε προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις και τις δικαστικές αρχές πολλών κρατών ανά την υφήλιο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε όμως ειδικά στο πρόβλημα της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως διαύλου για τη νομιμοποίηση τέτοιων εσόδων. Εκτιμώντας ότι όταν οι διαμεσολαβούντες χρηματοπιστωτικοί φορείς, και ειδικότερα τα πιστωτικά ιδρύματα, χρησιμοποιούνται ως δίαυλοι για τη νομιμοποίηση του προϊόντος παράνομων δραστηριοτήτων η φερεγγυότητα και η σταθερότητα του ενεχόμενου φορέα, αλλά και η αξιοπιστία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο σύνολό του, μπορούν να κλονιστούν σοβαρά, με αποτέλεσμα την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού σε αυτό, οι αρμόδιες εποπτικές αρχές των πιστωτικών ιδρυμάτων άρχισαν, σε συνεργασία με τις εθνικές κυβερνήσεις, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες ρυθμιστικής παρέμβασης.

  • Απόφαση (ΕΕ) 2017/1400 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

    Στις 29 Ιουλίου 2017, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Απόφαση (ΕΕ) 2017/1400 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μέσω της οποίας παρατείνεται για τρεις (3) μήνες η θητεία της εξεταστικής επιτροπής, η οποία είναι επιφορτισμένη με τη διερεύνηση καταγγελλόμενων παραβιάσεων και περιπτώσεων κακοδιοίκησης κατά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου σε σχέση με:

    • τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες,
    • τη φοροαποφυγή, και
    • τη φοροδιαφυγή.

    Απόφαση (ΕΕ) 2017/1400

  • Τελικό σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

    Στις 26 Ιουνίου 2017, η Μικτή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) δημοσίευσε το τελικό σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων (“final draft regulatory technical standards”) δυνάμει του άρθρου 45(10) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’).

    Το εν λόγω σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων απευθύνεται στους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος και στους φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμών (π.χ. πιστωτικά ιδρύματα) και ορίζει:

    • τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιστάσεων υπό τις οποίες ενδείκνυται ο καθορισμός ενός κεντρικού σημείου επαφής (“central contact point”), καθώς και
    • τα καθήκοντα που θα πρέπει αυτά να αναλάβουν.

    Η ως άνω υποχρέωση, σύμφωνα με το άρθρο 45(9) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849, ισχύει, τόσο για τους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος όσο και για τους φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμών, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος της ΕΕ υπό τη μορφή θυγατρικής ή γραφείου αντιπροσωπείας και των οποίων η έδρα βρίσκεται σε διαφορετικό κράτος μέλος, προκειμένου να διασφαλιστεί:

    • η συμμόρφωσή τους με τους κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, και
    • η απρόσκοπτη άσκηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων από τις αρμόδιες προς τούτο αρχές, μεταξύ άλλων, μέσω της παροχής εγγράφων και πληροφοριών κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος.

    Πλέον, απομένει η υιοθέτηση του σχεδίου ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, και, ακολούθως, η δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

    Joint Committee final draft RTS

  • Κατευθυντήριες γραμμές της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

    Στις 26 Ιουνίου 017, η Μικτή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές (“guidelines”) δυνάμει του άρθρου 17 και 18(4) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’).

    Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες απευθύνονται στις αρμόδιες αρχές, στα πιστωτικά ιδρύματα και στους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, καθορίζουν:

    • τους παράγοντες κινδύνου ΞΧ/ΧΤ και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπου θεωρείται σκόπιμη η λήψη απλουστευμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας (“simplified due diligence measures”) ως προς τον πελάτη, και
    • τους παράγοντες κινδύνου ΞΧ/ΧΤ και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπου θεωρείται σκόπιμη η λήψη ενισχυμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας (“enhanced due diligence measures”) ως προς τον πελάτη.

    Οι κατευθυντήριες γραμμές τίθενται σε ισχύ στις 26 Ιουνίου 2018.

    Joint Committee Guidelines

     

  • Νόμος 4478/2017 «για τη δέσμευση και δήμευση περιουσιακών και αποδεικτικών στοιχείων»

    Στις 23 Ιουνίου 2017, δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Α’ 91) ο Νόμος 4478/2017 με το Μέρος Πρώτο του οποίου (άρθρα 1-32):

    • κυρώνεται η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, την έρευνα, την κατάσχεση και τη δήμευση των προϊόντων εγκλήματος και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας («Σύμβαση της Βαρσοβίας»), και
    • ενσωματώνεται η Οδηγία 2014/42/ΕΕ «σχετικά με τη δέσμευση και δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος στην ΕΕ» στην εθνική έννομη τάξη.

    Περαιτέρω, στα άρθρα 10-32 περιλαμβάνονται, επίσης, διατάξεις για την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων των δικαστικών αρχών των κρατών μελών της ΕΕ για τη δέσμευση και δήμευση περιουσιακών ή αποδεικτικών στοιχείων.

    Νόμος 4478/2017

  • Επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την αποτελεσματική διαχείριση του ML/TF κινδύνου από την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία

    Στις 7 Ιουνίου 2017, η Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία (‘BCBS’) δημοσίευσε επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την αποτελεσματική διαχείριση του ML/TF κινδύνου.

    Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν επικαιροποιημένα παραρτήματα για την αποτελεσματική διαχείριση από τις τράπεζες των κινδύνων που σχετίζονται με την νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας αφενός στο πεδίο της ανταποκριτικής τραπεζικής (“correspondent banking”), και αφετέρου στο άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού (“account opening”).

    Όσον αφορά το πεδίο της ανταποκριτικής τραπεζικής, επισημαίνεται ότι έχει ληφθεί υπόψη ο σχετικός Οδηγός της «Ομάδας Χρηματοπιστωτικής Δράσης» (“Financial Action Task Force”, ‘FATF’), ο οποίος εκδόθηκε τον Οκτώβριο 2016.

    BCBS Revised Guidelines