Καταπολέμηση οικονομικού εγκλήματος / Καταπολέμηση ξεπλύματος βρώμικου χρήματος


Η καταπολέμηση της πρακτικής της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (γνωστή στην αγγλική ορολογία ως "anti-money laundering") άρχισε από τη δεκαετία του 1980 να ανάγεται σε προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις και τις δικαστικές αρχές πολλών κρατών ανά την υφήλιο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε όμως ειδικά στο πρόβλημα της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως διαύλου για τη νομιμοποίηση τέτοιων εσόδων. Εκτιμώντας ότι όταν οι διαμεσολαβούντες χρηματοπιστωτικοί φορείς, και ειδικότερα τα πιστωτικά ιδρύματα, χρησιμοποιούνται ως δίαυλοι για τη νομιμοποίηση του προϊόντος παράνομων δραστηριοτήτων η φερεγγυότητα και η σταθερότητα του ενεχόμενου φορέα, αλλά και η αξιοπιστία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο σύνολό του, μπορούν να κλονιστούν σοβαρά, με αποτέλεσμα την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού σε αυτό, οι αρμόδιες εποπτικές αρχές των πιστωτικών ιδρυμάτων άρχισαν, σε συνεργασία με τις εθνικές κυβερνήσεις, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες ρυθμιστικής παρέμβασης.

  • Πρόταση τροποποίησης της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

    Στις 5 Ιουλίου 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση Οδηγίας για την τροποποίησης της 4ης ενωσιακής Οδηγίας «σχετικά με την πρόληψη της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».

    Με την πρόταση Οδηγίας, προτείνονται οι ακόλουθες αλλαγές:

    • εξασφάλιση εγγυήσεων υψηλού επιπέδου όσον αφορά τη μεταφορά  κεφαλαίων προς και από τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου,

    • ενίσχυση των εξουσιών των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διευκόλυνση της μεταξύ τους συνεργασίας,

    • ταχύτερη και ευκολότερη πρόσβαση των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών στα μητρώα τραπεζικών λογαριασμών και λογαριασμών πληρωμών και/ή στα κεντρικά συστήματα ανάκτησης δεδομένων σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και

    • αντιμετώπιση των κινδύνων χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που συνδέονται με τη χρήση «εικονικών νομισμάτων» (΅virtual currenciesΆ) και τα «ανώνυμα εργαλεία πληρωμών» (π.χ. μη επαναφορτιζόμενες, σταθερού χρηματικού ποσού, προπληρωμένες κάρτες).

    Η πρόταση Οδηγίας είναι διαθέσιμη στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση:

    http://ec.europa.eu/justice/criminal/document/files/aml-directive_en.pdf

  • Σύναψη επιχειρηματικής σχέσης με πελάτες που προέρχονται από τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου και οι οποίοι αιτούνται άσυλο σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης

    Στις 12 Απριλίου 2016, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (΅EBAΆ) δημοσίευσε Γνώμη σχετικά με τα μέτρα δέουσας επιμέλειας (“due diligence measures”) που θα πρέπει να εφαρμόζουν τα πιστωτικά και λοιπά χρηματοδοτικά ιδρύματα όταν συνάπτουν επιχειρηματική σχέση με πελάτες που προέρχονται από τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου και οι οποίοι αιτούνται άσυλο σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εν λόγω γνώμη απευθύνεται στις αρμόδιες εθνικές αρχές.

    Η Γνώμη είναι διαθέσιμη στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση:

    http://www.eba.europa.eu/-/eba-publishes-opinion-on-the-application-of-customer-due-diligence-measures-to-customers-who-are-asylum-seekers-from-higher-risk-third-countries-or-te

  • Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 σχετικά µε την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας

    Στις 5 Ιουνίου 2015, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 «σχετικά µε την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».

    Με την εν λόγω Οδηγία, καταργούνται τόσο η Οδηγία 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσο και η Οδηγία 2006/70/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

    Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 68, η Οδηγία θα τεθεί σε ισχύ είκοσι (20) ημερολογιακές ημέρες μετά την ημερομηνία δημοσίευσής της, ήτοι την Πέμπτη, 25 Ιουνίου 2015. Στη συνέχεια, τα κράτη-μέλη θα έχουν περιθώριο δύο (2) ετών για την ενσωμάτωση των διατάξεών της στο εθνικό τους δίκαιο.

  • Εφαρμογή της Οδηγίας 2005/60/ΕΚ

    Στις 11 Απριλίου 2012 δημοσιεύτηκε η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή της Οδηγίας 2005/60/ΕΚ για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Ο στόχος της εν λόγω έκθεσης είναι τριπλός:

    • να ενημερώσει όλους τους εμπλεκόμενους φορείς σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των διατάξεων της Οδηγίας από τα κράτη-μέλη,

    • να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 42 (ειδική εξέταση της αντιμετώπισης των δικηγόρων και άλλων ανεξάρτητων επαγγελματιών νομικών) και στο άρθρο 43 (ποσοστά των ορίων όσον αφορά τον προσδιορισμό των πραγματικών δικαιούχων) της Οδηγίας 2005/60/ΕΚ, και

    • να εξετάσει την ανάγκη τροποποιήσεων μέσα από το πρίσμα τόσο των πορισμάτων της ίδιας της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και των διεθνών προτύπων που υιοθετήθηκαν πρόσφατα από την FATF.

    Η έκθεση τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως τη 13η Ιουνίου 2012. Η Επιτροπή προτίθεται να προβεί στην έκδοση πρότασης Οδηγίας για την τροποποίηση της Οδηγίας 2005/60/ΕΚ το φθινόπωρο του 2012.

    European Commission (2012): Report on the application of Directive 2005/60/EC on the prevention of the use of the financial system for the purpose of money laundering and terrorist financing, April (COM 2012, 168 final), διαθέσιμο στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση:

    http://ec.europa.eu/internal_market/company/docs/financial-crime/20120411_report_el.pdf

    http://ec.europa.eu/internal_market/company/docs/financial-crime/20120411_report_en.pdf

  • Δήλωση και έλεγχος περιουσιακής κατάστασης βουλευτών, δημοσίων λειτουργών, ιδιοκτητών MMΕ και άλλων κατηγοριών προσώπων

    Στις 9 Απριλίου 2012 δημοσιεύτηκε ο ν. 4065/2012 σχετικά με την «Τροποποίηση του ν. 3213/2003 Δήλωση και έλεγχος περιουσιακής κατάστασης βουλευτών, δημοσίων λειτουργών, ιδιοκτητών MMΕ και άλλων κατηγοριών προσώπων» και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 77, 9.4.2012). Ο νόμος, μεταξύ άλλων, τροποποιεί τα άρθρα 3 και 6 του ν. 3213/2003 (ΦΕΚ Α 309, 31.12.2003), επιβάλλοντας πρόσθετες υποχρεώσεις:

    • στα υπόχρεα πρόσωπα του άρθρου 5 του ν. 3691/2008 (άρθρο 6 ν. 4065/2012), και

    • στα φυσικά πρόσωπα και στους υπαλλήλους των νομικών προσώπων του άρθρου 5 του ν. 3691/2008 (άρθρο 7 ν. 4065/2012).