Καταπολέμηση οικονομικού εγκλήματος / Καταπολέμηση ξεπλύματος βρώμικου χρήματος


Η καταπολέμηση της πρακτικής της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (γνωστή στην αγγλική ορολογία ως "anti-money laundering") άρχισε από τη δεκαετία του 1980 να ανάγεται σε προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις και τις δικαστικές αρχές πολλών κρατών ανά την υφήλιο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε όμως ειδικά στο πρόβλημα της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως διαύλου για τη νομιμοποίηση τέτοιων εσόδων. Εκτιμώντας ότι όταν οι διαμεσολαβούντες χρηματοπιστωτικοί φορείς, και ειδικότερα τα πιστωτικά ιδρύματα, χρησιμοποιούνται ως δίαυλοι για τη νομιμοποίηση του προϊόντος παράνομων δραστηριοτήτων η φερεγγυότητα και η σταθερότητα του ενεχόμενου φορέα, αλλά και η αξιοπιστία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο σύνολό του, μπορούν να κλονιστούν σοβαρά, με αποτέλεσμα την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού σε αυτό, οι αρμόδιες εποπτικές αρχές των πιστωτικών ιδρυμάτων άρχισαν, σε συνεργασία με τις εθνικές κυβερνήσεις, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες ρυθμιστικής παρέμβασης.

  • Κατευθυντήριες γραμμές της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849

    Στις 26 Ιουνίου 017, η Μικτή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές (“guidelines”) δυνάμει του άρθρου 17 και 18(4) της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’).

    Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες απευθύνονται στις αρμόδιες αρχές, στα πιστωτικά ιδρύματα και στους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, καθορίζουν:

    • τους παράγοντες κινδύνου ΞΧ/ΧΤ και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπου θεωρείται σκόπιμη η λήψη απλουστευμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας (“simplified due diligence measures”) ως προς τον πελάτη, και
    • τους παράγοντες κινδύνου ΞΧ/ΧΤ και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπου θεωρείται σκόπιμη η λήψη ενισχυμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας (“enhanced due diligence measures”) ως προς τον πελάτη.

    Οι κατευθυντήριες γραμμές τίθενται σε ισχύ στις 26 Ιουνίου 2018.

    Joint Committee Guidelines

     

  • Νόμος 4478/2017 «για τη δέσμευση και δήμευση περιουσιακών και αποδεικτικών στοιχείων»

    Στις 23 Ιουνίου 2017, δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Α’ 91) ο Νόμος 4478/2017 με το Μέρος Πρώτο του οποίου (άρθρα 1-32):

    • κυρώνεται η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, την έρευνα, την κατάσχεση και τη δήμευση των προϊόντων εγκλήματος και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας («Σύμβαση της Βαρσοβίας»), και
    • ενσωματώνεται η Οδηγία 2014/42/ΕΕ «σχετικά με τη δέσμευση και δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος στην ΕΕ» στην εθνική έννομη τάξη.

    Περαιτέρω, στα άρθρα 10-32 περιλαμβάνονται, επίσης, διατάξεις για την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων των δικαστικών αρχών των κρατών μελών της ΕΕ για τη δέσμευση και δήμευση περιουσιακών ή αποδεικτικών στοιχείων.

    Νόμος 4478/2017

  • Επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την αποτελεσματική διαχείριση του ML/TF κινδύνου από την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία

    Στις 7 Ιουνίου 2017, η Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία (‘BCBS’) δημοσίευσε επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την αποτελεσματική διαχείριση του ML/TF κινδύνου.

    Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν επικαιροποιημένα παραρτήματα για την αποτελεσματική διαχείριση από τις τράπεζες των κινδύνων που σχετίζονται με την νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας αφενός στο πεδίο της ανταποκριτικής τραπεζικής (“correspondent banking”), και αφετέρου στο άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού (“account opening”).

    Όσον αφορά το πεδίο της ανταποκριτικής τραπεζικής, επισημαίνεται ότι έχει ληφθεί υπόψη ο σχετικός Οδηγός της «Ομάδας Χρηματοπιστωτικής Δράσης» (“Financial Action Task Force”, ‘FATF’), ο οποίος εκδόθηκε τον Οκτώβριο 2016.

    BCBS Revised Guidelines

  • Κείμενο διαβούλευσης της Μικτής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘ESAs’) στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (‘AMLD 4’)

    Στις 31 Μαΐου 2017, η Μικτή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (‘EBA’, ‘EIOPA’, ‘ESMA’) έθεσε σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων (“draft regulatory technical standards”) για την εξειδίκευση των επιπρόσθετων μέτρων, καθώς και των de minimis ενεργειών στις οποίες οφείλουν να προβαίνουν τα πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα σε περίπτωση που νομοθεσία τρίτης χώρας (ήτοι χώρας εκτός ΕΟΧ) δεν επιτρέπει την εφαρμογή πολιτικών και διαδικασιών για σκοπούς καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας («ΚΞΧ/ΧΤ»).

    Η περίοδος διαβούλευσης ολοκληρώνεται την Τρίτη, 11 Ιουλίου 2017. Αφού αξιολογήσει τα σχόλια που θα λάβει κατά τη διάρκεια της προαναφερθείσας περιόδου διαβούλευσης, η Μικτή Επιτροπή αφενός θα οριστικοποιήσει το περιεχόμενο των σχεδίων ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων, και αφετέρου θα τα υποβάλει προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

    ESAs Joint Committee Consultation Paper

  • Σχέδιο Νόμου «για τη δέσμευση και δήμευση περιουσιακών και αποδεικτικών στοιχείων»

    Στις 30 Μαΐου 2017, κατατέθηκε προς ψήφιση στη Βουλή των Ελλήνων το Σχέδιο Νόμου, με το Μέρος Πρώτο του οποίου (άρθρα 1-32):

    • κυρώνεται η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, την έρευνα, την κατάσχεση και τη δήμευση των προϊόντων εγκλήματος και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας («Σύμβαση της Βαρσοβίας»), και
    • ενσωματώνεται η Οδηγία 2014/42/ΕΕ1 «σχετικά με τη δέσμευση και δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος στην ΕΕ» στην εθνική έννομη τάξη.

    Περαιτέρω, στα άρθρα 10-32 περιλαμβάνονται, επίσης, διατάξεις για την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων των δικαστικών αρχών των κρατών μελών της ΕΕ για τη δέσμευση και δήμευση περιουσιακών ή αποδεικτικών στοιχείων.

    Σχέδιο Νόμου